Peşin mi vadeli mi? Vade farkının gerçek ekonomik maliyeti
30 SANİYELİK CEVAP
Vade farkını doğru okumanın yolu onu yıllığa çevirmektir: aynı %3, 30 günde yıllık yaklaşık %42, 120 günde yaklaşık %9,3 eder — biri pahalı, diğeri ucuz olabilir ve fark yalnızca süredendir.
Nasıl çalışır?
Piyasadaki yaygın formül (vadeli − peşin) / peşin bir oran değildir; süreyi hiç görmez. Aynı sayı çok farklı kararlara karşılık gelebilir.
Doğrusu, farkı vade boyunca bileşikleştirip yıllığa çevirmektir. Ancak o zaman bu maliyeti paranızın başka bir yerde kazanabileceği getiriyle yan yana koyabilirsiniz.
Karar, iki ödemeyi aynı güne indirgeyerek verilir: peşin fiyat bugün, vadeli fiyat kendi gününde. Hangisinin bugünkü değeri küçükse ekonomik olarak o ucuzdur.
Vade bedava değildir, ama pahalı da olmayabilir. Açık bir faiz görünmemesi maliyetin olmadığı anlamına gelmez.
Basit örnek ÖRNEK
Aynı yüzdenin iki farklı vadede ne ettiğini göstermek için:
Örnektir; yuvarlanmıştır. Aynı %3, süre uzadıkça ucuzlar. Kendi rakamlarınızla kesin sonucu hesap makinesi verir.
En sık yapılan hata
Vade farkı yüzdesini doğrudan mevduat faiziyle karşılaştırmak.
Biri bir dönemin toplam farkı, diğeri yıllık bir orandır. Aynı ölçeğe getirilmeden karşılaştırılamazlar. Vadeyi "faiz yok, bedava" diye okumak da aynı hatanın diğer yüzüdür.
Kararı ne değiştirir?
- Vadenin gün sayısı
- Peşin ile vadeli fiyat arasındaki fark
- Paranızın alternatif net getirisi
- Ödemenin bölünüp bölünmediği — parçalı vade ortalama vadeyi kısaltır
Başa-baş noktası
İki eşik birden vardır: kararı çeviren alternatif getiri oranı ve kararı çeviren peşin iskonto oranı. Hesap makinesi ikisini de söyler; biri "param ne kazanırsa vade mantıklı olur", diğeri "satıcı ne kadar iskonto verirse peşin mantıklı olur" sorusunun cevabıdır.
FinansTerazi'de hesaplayın
Farklı fiyat ve vadeleri aynı güne indirger; kararın döndüğü eşiği söyler.
İlgili rehberler
- Alternatif getiri nedir ve neden kararı değiştirebilir?Bireysel · Vade ve kredi
- Peşin iskonto mu, vadeli alım mı daha avantajlı?İşletme · Tedarikçi ve vade
- Başa-baş noktası nedir?Temel kavramlar · Karar araçları
- FinansTerazi neden nominal tutar yerine paranın zaman değerine bakıyor?Temel kavramlar · Karar araçları
Kaynaklar ve doğrulama
son doğrulama: 23.08.2026
doğrulanacak bir kaynak yok
Bu sayfa bilgilendirme ve karar desteği amaçlıdır; yatırım veya finansman tavsiyesi değildir. Sonuçlar girdiğiniz rakamlara ve belirttiğiniz varsayımlara bağlıdır. Bu rehberdeki mevzuat bilgisi son olarak tarihinde doğrulanmıştır.