Peşinat teslim tarihini öne çeker mi?
Müşteri kaynaklı sistemde evet, ama sınırsız değil. Peşinat süre koşulunu, sözleşme tutarına oranı kadar azaltır ve birikim koşulunu da doldurduğu için iki koşulu birden hızlandırır. Buna karşılık yasal asgari gün sayısı ile asgari ödeme adedi tabanının altına inilemez — peşinat ne kadar büyük olursa olsun bu iki taban durur.
Peşinat hangi koşulu nasıl etkiliyor
Peşinat dört koşulun ikisini hızlandırır, ikisini hiç etkilemez. Bu asimetriyi bilmek, gereksiz büyük bir peşinat ödemekten korur.
- Süre koşulu: azalır. Peşinatın sözleşme tutarına oranı kadar süre şartı düşer.
- Birikim tutarı koşulu: hızlanır, çünkü peşinat da bir tasarruf ödemesidir ve birikime sayılır.
- Yasal asgari süre (180 gün): değişmez. Bu bir tabandır.
- Asgari ödeme adedi (5): değişmez. Peşinat bunlardan biri sayılır, ama sayıyı düşürmez.
Kaynak: 30.05.2025 Tasarruf Finansman Yönetmeliği md. 21/3
Peşinat bir tasarruf ödemesidir
Yönetmelik peşinatı ayrı bir kalem olarak değil, "peşinat olarak yapılan tasarruf ödemesi" olarak adlandırır. Bunun pratik sonucu şudur: peşinat, asgari ödeme adedinin içindedir, üstüne eklenmez.
Asgari sayı bir tabandır, bir hedef değil. Planınızda bundan fazla ödeme görmeniz olağandır; bu takvimin sonucudur ya da sizin tercihinizdir. Bu yüzden hesap makinesi planınızın kendi ödeme adedini, yasal asgari sayıdan ayrı olarak raporlar.
Kaynak: 30.05.2025 Tasarruf Finansman Yönetmeliği md. 21/3, 21/4
Çekilişli sistemde durum farklı
Peşinatın süre koşulunu azaltması müşteri kaynaklı sisteme özgüdür. Çekilişli sistemde peşinatın böyle bir etkisi yoktur; sıra çekilişle belirlendiği için daha çok ödemek tarihi öne çekmez.
Kaynak: 30.05.2025 Tasarruf Finansman Yönetmeliği md. 21/3
Ne kadar peşinat mantıklı
Peşinat ücretsiz bir hızlandırıcı değildir. Verdiğiniz para, tahsise kadar bağlı kalır ve o süre boyunca başka bir yerde kazanabileceği getiriden vazgeçersiniz. Yani peşinatı büyütmek tarihi öne çekerken maliyeti de artırabilir.
Bir de takvim tarafı var: peşinat ödediğiniz gün, aynı tarihte düzenli bir taksit de vardır ve sözleşme günü ayırmanız gereken toplam nakit, beyan ettiğiniz nakdi aşamaz. Hesap makinesi sözleşme günü çıkacak toplamı kalem kalem gösterir; peşinatı büyütürken bu toplamı izleyin.
Kaynak: FinansTerazi hesaplama motoru — tarihli nakit akışları üzerinde XNPV
Sık sorulan sorular
Peşinatı ikiye bölebilir miyim?
Sözleşmeniz izin veriyorsa taksit planınızı istediğiniz gibi kurabilirsiniz, ancak süre koşulundaki azalma peşinat olarak sözleşme başında ödenen tutara bağlıdır. Sonradan yapılan ödemelerin tahsisi öne çektiği varsayılmaz.
Kaynak: 30.05.2025 Tasarruf Finansman Yönetmeliği md. 21/3
Peşinat vermezsem ne olur?
Plan kurulabilir; sadece süre koşulu azalmaz ve birikim koşulu daha geç dolar. Yasal asgari süre ve asgari ödeme adedi tabanları zaten peşinattan bağımsızdır.
Kaynak: 30.05.2025 Tasarruf Finansman Yönetmeliği md. 21/3
Peşinatı büyütmek her zaman daha ucuz mu?
Hayır. Peşinat teslim tarihini öne çekebilir, ama bağladığınız paranın vazgeçilen getirisini de büyütür. Hangi etkinin ağır bastığı alternatif getirinize bağlıdır; hesap makinesi iki etkiyi birlikte hesaplar.
Kaynak: FinansTerazi hesaplama motoru — tarihli nakit akışları üzerinde XNPV