makine ve yatırım
Leasing gerçekten vergi avantajı sağlar mı?
KISA CEVAP
Hayır — en çok söylenen avantajı sağlamaz: VUK mükerrer madde 290 kiracıya da kullanım hakkını aktifleştirip amortisman ayırttığı için amortisman kalkanı kredili satın almayla aynıdır. Leasingin gerçek ve hesaplanabilir avantajı başka yerdedir: finansal kiralama BSMV’nin kapsamı dışındadır (6802 md. 28), oysa kredinin faizi bu vergiyi taşır.
Nasıl çalışır?
Satış cümlesi şudur: "leasingde kirayı gider yazarsın, kredide sadece faizi." 2003 öncesinde doğruydu. VUK mükerrer madde 290 o tarihte kuralı değiştirdi: kiracı, finansal kiralamaya konu iktisadi kıymetin kullanım hakkını AKTİFLEŞTİRİR ve amortismana tabi tutar; kira ödemesini de anapara ve faiz olarak ayırır.
Sonuç, kiracının gider yapısının kredili alımınkiyle aynı şekilde olmasıdır: amortisman artı finansman gideri. Aynı makine, aynı faydalı ömür ve aynı tutar için amortisman kalkanı iki yolda da aynı çıkar. FinansTerazi bu kalemi tek bir satır olarak gösterir ve hiçbir tarafın hanesine yazmaz.
Gerçek fark bir: BSMV. Ticari Türk Lirası kredide faiz üzerinden %5 BSMV vardır. Finansal kiralama işlemleri ise 6802 sayılı Kanunun 28. maddesiyle verginin kapsamı dışında bırakılmıştır — sıfır oranlı değil, kapsam dışı. Aynı efektif orandaki iki teklifte leasing, kredinin faizinin bu oranı kadar öne geçer.
Gerçek fark iki: KDV. Kredili alımda KDV bir kerede, kullandırım gününde ödenir; leasingde her kiraya yayılır. KDV’yi indirebilen bir mükellef için bu bir maliyet değil, bir zamanlama farkıdır — ve oranın kendisi de yola göre değişebilir (ayrıntısı "Leasingde KDV oranı" yazısında).
Gerçek fark üç: finansman yükünün kendisi. İki teklifi karşılaştırılabilir kılan tek şey, kirayı bir orana çevirmektir. FinansTerazi leasingin ÖRTÜK oranını — ödemeleri makinenin peşin fiyatına indirgeyen oranı — çözer ve bankanın etkin yıllık maliyetiyle yan yana koyar. Bir kira ile bir faiz oranı ancak böyle karşılaştırılabilir.
Basit örnek
10.000.000 TL peşin fiyatlı bir makine, 48 ay, iki yolda da 2.000.000 TL peşinat. Banka aylık %3,25 açıklıyor; leasing şirketi aylık 320.000 TL kira ve sözleşme sonu 1.000 TL istiyor. İşletmenin alternatif net yıllık getirisi %40, kurumlar vergisi %25, faydalı ömür 10 yıl, makine için özel bir KDV hükmü yok.
ÖRNEK
Amortisman kalkanı satırına dikkat: iki yolda da aynı rakam. Farkı yaratan BSMV ve finansman yükü. Rakamlar motorun bu girdilerle ürettiği sonuçtur; kendi teklifinizle değişir. Kurumlar vergisi oranı kural setinden okunur, kendi efektif oranınızı girebilirsiniz. ÖRNEK amaçlıdır; piyasa verisi değildir.
En sık yapılan hata
Bu karşılaştırma leasinge, kanunen almadığı bir avantajı verir. Kiracı kira ödemesinin tamamını gider yazamaz: anapara kısmı aktifleştirilir ve amortismanla itfa edilir. Yani kalkan iki tarafta da aynıdır. Hesabı bu yanlışla kuran bir tablo, leasingi olduğundan ucuz gösterir.
DİKKAT
Kira ödemesinin tamamını gider sayıp, kredide yalnızca faizin gider olduğunu varsayarak iki yolu karşılaştırmak.
Kararı ne değiştirir?
Kiranın kendisi — örtük orana çevrildiğinde bankanın etkin maliyetinin altında mı
Bankanın açıkladığı aylık faiz ve peşin kesilen masraflar
Makinenin KDV durumu ve KDV’yi indirip indiremediğiniz
Kendi efektif kurumlar vergisi oranınız
Nakdinizin alternatif net getirisi — sizin beyanınız
Başa-baş noktası
İki eşik birden vardır, çünkü elinizde iki teklif vardır. Yukarıdaki örnekte leasingi krediyle eşitleyen aylık kira 333.845 TL, krediyi leasingle eşitleyen açıklanan aylık banka faizi ise %2,97’dir. Pazarlık, bu iki eşikten hangisinin daha kolay alınacağına göre yapılır.
KAYNAKLAR VE DOĞRULAMA